لطف الله هنرفر

170

اصفهان ( فارسى )

و تمام مخارج آن را در حيات خود به عهده گرفت . اين كليسا كه در زمان شاه عباس به نام كليساى آوديك معروف بود امروز در حاشيهء خيابان نظر و ميدان جلفا قرار دارد و به نام كليساى مريم معروف شده است . شاردن ، تاجر و جهانگرد فرانسوى كه نزديك چهل سال پس از مرگ شاه عباس بزرگ در زمان شاه سليمان صفوى به اصفهان آمده بود ، دربارهء جلفا مىنويسد كه از بزرگ‌ترين محله‌هاى خارج شهر اصفهان است كه يك فرسنگ طول و يك فرسنگ عرض دارد و از دو قسمت تشكيل مىشود : يكى جلفاى قديم كه در زمان شاه عباس اول ساخته شده و ديگرى جلفاى نو كه از آثار دوره سلطنت شاه عباس دوم است . جلفاى نو از هر جهت بر جلفاى كهنه برترى دارد زيرا كوچه‌هاى آن وسيع و مستقيم و پردرخت است . جلفا پنج كوچهء بزرگ دارد كه امتداد آن‌ها از مشرق به مغرب است . بازارى خوب با چند حمام و دو كاروانسرا و يك ميدان و يازده كليسا دارد . در جلفا از 3400 تا 3500 خانه هست . خانه‌هاى كنار زاينده‌رود را بسيار عالى و زيبا شبيه به عمارات سلطنتى ساخته‌اند . شاه عباس اول و شاه صفى كه به ارامنه توجه خاص داشتند ، مكرّر به خانه‌هاى ايشان مىرفتند . آنچه را كه شاردن نوشته در حال حاضر هم مىتوان ملاحظه نمود با اين تفاوت كه وسعت امروز جلفا خيلى بيش از سابق شده و با آبادىهاى مجاور آن منطقهء وسيعى را در جنوب اصفهان تشكيل مىدهد ، اما تعداد ارامنهء مقيم جلفا خيلى كاهش يافته است . امروزه در جلفاى اصفهان بيش از پنجهزار ارمنى زندگى نمىكنند و ساير سكنهء اين قسمت را ايرانيان مسلمان تشكيل مىدهند ، اما كليساهايى كه شاردن به وجود آن‌ها اشاره مىكند در جاى خود باقى هستند و معروف‌ترين آن‌ها كليساى وانك و بدخهم ( بيت اللحم ) و مريم و استيفان و گريگور مقدس و يوحنا و ميناس و نرسس و سركيس و گيورگ ( كليساى غريب ) است . شاه عباس براى جلب خاطر ارامنهء جلفا و عيسويان ديگرى كه در